Biskup Marcin Kromer

Marcin Kromer (1512-1589) - biskup warmiński, polski historyk i kronikarz.

• urodzony w 1512 roku w Bieczu, w rodzinie mieszczańskiej
• skończył szkołę parafialną w Bieczu, a następnie studiował w Akademii Krakowskiej (1528-1530). Po uzyskaniu tytułu bakałarza pozostał w Krakowie
• w latach 1533-1537 pracował w kancelarii królewskiej
• w latach 1537-1539 studiował we Włoszech i w roku 1540 wrócił do Polski jako doktor obojga praw, by zostać sekretarzem arcybiskupa Piotra Gamrata
• w latach 1543 i 1544 pełnił funkcję posła arcybiskupa do Rzymu
• w 1544 roku otrzymał kanonię krakowską
• w 1545 roku - po śmierci Piotra Gamrata został sekretarzem królewskim Zygmunta Augusta i bliskim współpracownikiem podkanclerzego (i późniejszego kanclerza) Samuela Maciejowskiego
• zajmował się sprawami pruskimi i jako znawca tej prowincji otrzymał w 1551 roku kanonię warmińską
• w latach 1558-1564 był stałym posłem na dworze cesarza
• w 1570 roku został mianowany koadiutorem biskupstwa warmińskiego zastępując kardynała Stanisława Hozjusza
• w 1579 roku został biskupem diecezji warmińskiej
• zmarł 23 marca 1589 roku w Lidzbarku Warmińskim
  
  

Dzieła Marcina Kromera - napisane po łacinie:

• "De origine et rebus gestis Polonorum libri XXX" ("O pochodzeniu i dziejach Polaków ksiąg trzydzieści" znane także jako "O sprawach, dziejach i wszystkich innych potocznościach koronnych polskich", przekład polski w 1611) wydanej po raz pierwszy w 1555 roku w Bazylei
• "Polonia sive de Situ, Populis, Moribus, Magistratibus et Republica Regni Polonici Libri Duo" (znane jako "Opis Polski" albo "Polska", przekład polski "Polska, czyli o położeniu, obyczajach, urzędach Rzeczypospolitej Królestwa Polskiego" Syrokomili w 1853) - pierwsze autoryzowane wydanie w 1577 roku.
  
  

i po polsku:

• "Rozmowa dworzanina z mnichem" - wydana 1551-1554.
• "Historyja prawdziwa o przygodzie żałosnej książęcia finlandzkiego Jana i królewny polskiej Katarzyny" - fabularyzowana historia Jana Wazy i Katarzyny Jagiellonki (rodziców Zygmunta III Wazy), wydana anonimowo w 1570 roku.

• Kronika Polska Marcina Kromera biskupa warmińskiego ksiąg XXX. Dotąd w trzech językach a mianowicie łacińskim, polskim i niemieckim. Wydana na język polski z łacińskiego przełożona przez Marcina z Błażowa Błażowskiego i wydana w Krakowie w drukarni M. Loba r. 1611, obecnie wydana w języku polskim trzecie, tom II, Sanok 1868, tom I (?)